Onderzoek naar oeverbescherming en onderwaterplanten


De oevers van het vlietland in de Zweth bij de Woudse polder breken langzaam af. Dit komt door de golfslag van het vaarverkeer. Om het land te beschermen, is Delfland samen met Natuurmonumenten een onderzoek gestart. We onderzoeken verschillende soorten oeverbescherming, maar ook manieren waarop we onderwaterplanten kunnen aanplanten.

oever sloot met takken en planten

Soorten oeverbescherming

Het drukke vaarverkeer in het kanaal de Zweth zorgt ervoor dat de oevers langzaam afbrokkelen. Om het land te beschermen tegen de kracht van de golven, onderzoeken we verschillende soorten oeverbescherming. Daarbij hebben we de oevers over een lengte van één kilometer natuurvriendelijk ingericht. Want voldoende waternatuur zorgt voor beter water en meer biodiversiteit.

Zes soorten oeverbescherming

In totaal testen we zes soorten oeverbescherming:

  • Damwand met gaten onder water
  • Damwand zonder gaten onder water
  • Combiwand (planken met takkenbossen) met gaten onder water
  • Combiwand (planken met takkenbossen) zonder gaten onder water
  • Palenrij
  • Takkenbossen
  • Referentielocatie. Dit is een stuk zonder oeverbescherming, zodat we de verschillende soorten oeverbescherming kunnen vergelijken met een stuk zonder oeverbescherming.

Welke oeverbescherming werkt het best?

Samen met de Radboud Universiteit onderzoeken wij welke oeverbescherming het beste beschermt. We kijken bijvoorbeeld naar de waterstand, waterdynamiek (g-kracht) en de watertemperatuur. Ook letten we op de relatieve lichtintensiteit, doorzicht, stroomsnelheid en het onderwatergeluid.

Deze gegevens analyseren we. Daarna combineren we ze met gegevens over duurzaamheid, kosten en de effecten op de waterplanten in de oever. Op die manier krijgen wij een goed beeld welke soort oeverbescherming het beste past bij natuurvriendelijke oevers. Het onderzoek duurt drie jaar.

Aanplanten van onderwaterplanten

Onderwaterplanten vormen een belangrijke leefomgeving voor jonge vissen en waterdiertjes. Bij de aanleg van nieuwe waternatuur zien we dat de ontwikkeling van deze planten meestal langzaam gaat. Dat is jammer, want onderwaterplanten horen bij waternatuur. Daarom zijn wij op deze locatie ook een onderzoek gestart. Hier onderzoeken we de verschillende manieren van aanplanten van onderwaterplanten.

Veel verschillende factoren kunnen invloed hebben op de ontwikkeling van onderwaterplanten. Bijvoorbeeld te veel voedingsstoffen in het water, een beperkt doorzicht of slibvorming. Maar ook bagger, stroming, golfslag, vraat door vogels of kreeften en (maai)beheer kunnen invloed hebben op de ontwikkeling van onderwaterplanten. Achter de oeverbescherming onderzoeken we manieren om onderwaterplanten aan te planten en te beschermen. We doen dit direct in de bodem, met behulp van een mat waarop de planten zijn gekweekt. Ook plaatsen we een kooi erover om vraat te voorkomen.

Zes testvormen aanplanten van waterplanten

Door deze variaties te combineren, komen we op zes verschillende testvormen:

  • Planten direct in de bodem
  • Planten direct in de bodem met bescherming (graaskorf)
  • Blanco (geen planten) met bescherming (graaskorf)
  • Referentie
  • Planten gekweekt in mat
  • Planten gekweekt in mat met bescherming (graaskorf)

Elke variant herhalen we vier keer. In totaal hebben we dus 24 testvlakken. Wat we leren over de verschillende manieren van aanplanten van onderwaterplanten, kunnen we ook gebruiken op andere locaties.

Drie soorten waterplanten om mee te testen

Er is een selectie gemaakt van drie soorten waterplanten. Deze waterplanten komen al voor binnen het beheergebied van Delfland en zijn belangrijk voor de doelstellingen van de Kaderrichtlijn water. Daarbij is rekening gehouden met hoeveel voedsel er in het water zit en hoe troebel het is. Daarnaast hebben we gekozen voor waterplanten die verschillend omgaan met de snelheid van de stroming. Dit zijn glanzig fonteinkruid (Potamogeton lucens), doorgroeid fonteinkruid (Potamogeton perfoliatus) en smalle waterpest (Elodea nuttallii).

glanzig fonteinkruid
Glanzig fonteinkruid
doorgroeid fonteinkruid
Doorgroeid fonteinkruid

Depot voor waterplanten

Vlakbij de onderzoekslocatie ligt een nevengeul. In deze zijtak kweken we verschillende soorten onderwaterplanten. Sommige soorten onderwaterplanten zijn lastig te krijgen. Ook zorgt transport van deze planten voor risico’s als uitdroging en beschadiging. Door te onderzoeken of wij zelf een depot met onderwaterplanten kunnen maken, kunnen we (deels) voorzien in onze eigen behoefte. Hiermee besparen we kosten en werken we duurzamer en circulair.

Voor het depot zijn dezelfde waterplanten gebruikt als bij de vooroevers aangevuld met aarvederkruid (Myriophyllum spicatum). Ook van deze soort verwachten we dat hij zich kan ontwikkelen in het voedselrijke, troebele water van de nevengeul.

aarvederkruid in bloei
Aarvederkruid in bloei

Video depot waterplanten

Video aanplanten onderwaterplanten

Video testen oeverbescherming