Alles over PFAS en baggeren


Bagger is het gezonken organisch materiaal van planten en dieren dat op de bodem van het water ligt. Het verwijderen van bagger uit een plas, sloot of vaart heet baggeren. PFAS is een groep chemische stoffen die kan zorgen dat baggeren tijdelijk niet mogelijk is. Bekijk de veelgestelde vragen over bagger en PFAS.

Laatste update: 23 januari 2020

Waarom baggert Delfland?

Voor een vlotte afvoer van hemelwater is het nodig dat de sloten, vaarten en kanalen in ons gebied op de juiste diepte zijn. Dat doen wij door middel van baggeren. Zo voorkomen wij wateroverlast.

Waar gaat de bagger heen?

Bagger bevat veel organische voedingsstoffen. Schone bagger wordt daarom vaak ter plekke gebruikt als grondverbeteraar op het land. Aan de hand van de analyses wordt de bagger verdeeld in klasses. Er kunnen zware metalen, PAK, OCB’s, PCB’s of andere stoffen in de bagger zitten. Voor veel stoffen zijn door het Ministerie van I&W normen opgesteld. Bagger die niet direct op de kant verspreid kan worden, wordt afgevoerd naar gespecialiseerde locaties.

Wat is PFAS?

PFAS is een verzamelnaam en staat voor poly- en perfluoroalkylstoffen. Deze groep chemische stoffen is door mensen gemaakt en komt van nature niet voor in het milieu. PFAS kunnen een negatief effect hebben op milieu en gezondheid. Bekende voorbeelden van PFAS zijn PFOA perfluoro octanoic acid (perfluoroctaanzuur), PFOS perfluoroctaansulfonaten (perfluoroctaansulfonzuur) en GenX-stoffen. Deze stoffen zijn toxisch en worden toegepast in consumentenproducten als textiel, tapijt, leer en papier en in industriële producten zoals verf en blusschuim. Tijdens de productie, het gebruik en in de afvalfase kunnen de stoffen op verschillende manieren in de omgeving terechtkomen.

PFAS en gezondheid

Voor vragen over PFAS en gezondheid kun je contact opnemen met de regionale GGD of het RIVM.

Loopt het baggeren van de primaire watergangen weer volgens de planning?

Door een tijdelijke baggerstop vanwege PFAS in 2019, duurt de oorspronkelijke baggercyclus langer. De watergangen die het meest dringend aan de beurt waren, hebben we in 2019 wel kunnen baggeren. De overige sloten en vaarten waren vanaf januari 2020 aan de beurt. De planning van de baggerwerkzaamheden is met 1 jaar opgeschoven. Door steeds voorrang te geven aan de watergangen die het meest urgent zijn, levert deze vertraging geen risico op voor de afvoer van het overtollige oppervlaktewater.

Moeten grondeigenaren langs secundaire watergangen ook weer baggeren?

Ja. Delfland heeft de bagger van de secundaire watergangen die gebaggerd moeten worden ook onderzocht op de aanwezigheid van PFAS. Die gegevens zijn bekend, dus ook hier zijn de werkzaamheden weer hervat. Alle grondeigenaren die de plicht hebben om de watergang grenzend aan hun perceel te baggeren, krijgen hiervan persoonlijk bericht. Slechts op een locatie is PFAS aangetroffen. Maar die bagger moest toch al afgevoerd worden door de aanwezigheid van andere verontreinigingen.

Waarom baggeren de waterschappen?

Voor afvoer van een hevige regenbui of doorvoer van water tijdens droogte is het belangrijk dat de sloten, vaarten en kanalen op de juiste diepte zijn. Om daarvoor te zorgen, baggeren waterschappen. Baggeren is onderhoudswerk dat de waterschappen zo inplannen dat problemen worden voorkomen.

Kan baggeren worden uitgesteld?

Dit onderhoud kan best een jaartje worden uitgesteld. Maar hoe langer het wordt uitgesteld, hoe groter de kans dat er bij extreem weer wateroverlast ontstaat. Of dat de waterkwaliteit slechter wordt. Bovendien is het vervelend dat de planningen die in overleg met de baggerbedrijven worden gemaakt moeten worden herzien. Dat kost de waterschappen en het bedrijfsleven extra geld.

Hoe voorkomen de waterschappen verspreiding van gevaarlijke stoffen?

Uit voorzorg hebben de waterschappen baggerprojecten uitgesteld. Waterschappen hebben het helemaal stilleggen van projecten kunnen voorkomen door tijdig in te spelen op de onzekerheden rond PFAS en hun planningen aangepast. Voor PFAS-verbindingen zijn geen normwaarden voor grond en grondwater vastgesteld. Bij stoffen zonder norm, die mogelijk gevaarlijk zijn, geldt de zorgplicht. Dit houdt in dat op sommige plekken bagger uit voorzorg niet wordt verplaatst totdat er (tijdelijk) beleid is.

Hoe gaan de waterschappen om met gevaarlijke stoffen?

De Unie van Waterschappen communiceert met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het ministerie zegt dat de laboratoria druk bezig zijn met versterking om de achterstand in de monitoring in te lopen. De wachttijden zijn inmiddels al korter geworden.

Risico onderzoeken

Daarnaast kijken het Rijk, de decentrale overheden en het bedrijfsleven kritisch naar de zorgplicht. Het uitgangspunt is dat een onbekende stof een potentieel risico vormt, totdat het tegendeel is bewezen. Als zo’n stof wordt aangetroffen, worden de risico’s voor milieu en volksgezondheid eerst onderzocht. Pas daarna mag de grond of bagger waar de stof in zit worden gebruikt.

Voorkomen verspreiding

Hierdoor wordt voorkomen dat potentieel gevaarlijke stoffen verder worden verspreid. Maar het zorgt er ook voor dat het grondverzet plotseling vastloopt als blijkt dat zo’n stof al op grote schaal in het milieu voorkomt. Waterschappen kunnen dus niet voorkomen dat bagger vrijkomt waar misschien gevaarlijke stoffen in zitten. Maar ze kunnen dit wel op een verantwoorde manier verwerken.

Acceptabele risico’s

Welke risico’s we bij het verwerken en hergebruiken acceptabel vinden, is een maatschappelijke discussie die waterschappen samen met andere overheden en maatschappelijke partners moeten voeren.

Kost dit extra geld voor de waterschappen?

Elk waterschap is ongeveer tussen de 100.000 en 200.000 euro meer kwijt aan analysekosten. Dat hebben ze er echter graag voor over omdat het de volksgezondheid ten goede komt.

Waar laten de waterschappen de bagger?

De mogelijkheden waar de bagger heen gaat, verschillen per gemeente. Bagger kan op de kant komen te liggen, opgeslagen worden in diepe plassen of naar een depot. Bij diepe plassen gaat het om plassen die ooit zijn gegraven voor zandwinning. In landelijk gebied wordt bagger vaak langs de waterkant afgezet en kunnen de boeren het eventueel gebruiken voor hun landbewerking.