Pilot Aanvullende Aanpak Waterkwaliteit: intensivering handhaving voor betere waterkwaliteit

Binnen de pilot onderzochten we vijf mogelijkheden: handhaving op de zorgplicht, het aanspreken van andere betrokkenen naast de onderneming, hogere dwangsommen, communicatie en samenwerking met ketenpartners.

Waarom een aanvullende aanpak?

Veel glastuinbouwondernemers investeren in een lekvrije kas, maar er komen nog steeds te veel meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen in het oppervlaktewater. Daarom hanteren we naast regulier toezicht een Risicogestuurde Aanpak. Daarbij richten we ons met toezicht en handhaving op de glastuinbouwgebieden met de hoogste toxiciteit in het oppervlaktewater.

Ondanks deze gerichte aanpak verbetert de waterkwaliteit hiermee onvoldoende om de doelen van de Europese Kaderrichtlijn Water te halen. Daarom verkenden we met de pilot Aanvullende Aanpak Glastuinbouw hoe we binnen de bestaande wettelijke mogelijkheden steviger kunnen optreden. De evaluatie van de vijf onderdelen laat zien wat dit heeft opgeleverd en welke mogelijkheden we blijven inzetten.

Uitbreiding kring van overtreders

Bij overtredingen kan Delfland niet alleen de onderneming, maar ook bestuurders, verhuurders of andere betrokken natuurlijke personen aanspreken. Binnen de pilot legden we in één zaak een last onder dwangsom op aan een natuurlijke persoon. Omdat deze de overtreding niet beëindigde, moest de dwangsom betaald worden. We blijven van deze mogelijkheid gebruikmaken als de omstandigheden daar aanleiding toe geven.

Handhaven op de zorgplicht

Glastuinbouwbedrijven hebben een zorgplicht om verontreiniging van het oppervlaktewater te voorkomen. In de Beleidsregel Zorgplicht Lozingsactiviteiten Glastuinbouw staat uitgewerkt wat deze zorgplicht in de praktijk inhoudt en waarop we letten bij toezicht en handhaving.

Binnen de pilot pasten we de zorgplicht strafrechtelijke toe in negen zaken. In zeven zaken leidde dit tot strafbeschikkingen van € 2.000. Strafrechtelijke toepassing van de zorgplicht blijven we toepassen als de situatie daarom vraagt.

Daarnaast verwezen we in vier bestuursrechtelijke waarschuwingen naar de beleidsregel. Omdat deze zaken nog lopen, weten we nog niet wat zorgplichthandhaving bestuursrechtelijk oplevert.

Hogere bestuursrechtelijke dwangsommen

Bij overtredingen leggen we meestal dwangsommen op tot maximaal € 5000. Binnen de pilot hebben we in vier zaken een hogere last onder dwangsom opgelegd.

Het effect van een hogere dwangsom verschilt per geval. In drie zaken zijn geen nieuwe overtredingen geconstateerd maar in één zaak leidde de hogere dwangsom niet tot naleving. We blijven hogere dwangsommen inzetten wanneer de situatie daarom vraagt.

Externe communicatie

In 2025 communiceerden we regelmatig over toezicht en handhaving in de glastuinbouw en dat doen we nog steeds. Zo informeren we ondernemers via onze website over de regels en onze aanpak. Ook maken we duidelijk dat we steviger optreden bij ernstige of structurele overtredingen. Dit blijven we doen.

Samenwerking met ketenpartners

We zetten in op intensievere samenwerking met mede‑waterschappen en ketenpartners. Door kennis te delen en acties op elkaar af te stemmen, kan handhaving effectiever worden ingezet. In dit kader hebben we onder andere samengewerkt met de twee binnen ons gebied, de NVWA en het OM. Deze en andere samenwerkingen zetten we voort.

Vervolg binnen de reguliere aanpak

De evaluatie laat zien dat bestaande instrumenten mogelijkheden bieden om gerichter en steviger op te treden. De bruikbare onderdelen krijgen daarom een plek in onze reguliere aanpak. Daarbij wegen we steeds af welke inzet passend en uitvoerbaar is. Ons doel blijft hetzelfde: lozingen voorkomen en zorgen dat glastuinbouwbedrijven hun verantwoordelijkheid nemen voor schoon water.