Opdrachtgevers bouw- en infrasector: laat Europese aanbestedingsregels aansluiten bij veranderende context en markt

Europarlementariër Jeannette Baljeu reageerde positief op het initiatief: “Goed om deze concrete input vanuit de opdrachtgeverspraktijk te ontvangen. De Europese aanbestedingsregels zijn al meer dan tien jaar niet herzien en kunnen duidelijker en werkbaarder. Wij willen dat het eenvoudiger wordt om werken aan te besteden en daar innovatieve en duurzame Europese producten en diensten bij te betrekken. Daarvoor moeten de aanbestedingsregels in de praktijk beter werken, voor zowel bedrijven als voor overheden.”

Beter inspelen op actuele uitdagingen

Het Opdrachtgeversforum in de bouw is een kring van (semi)publieke opdrachtgevers die kennis delen en samen werken aan nieuwe ontwikkelingen rond verschillende actuele thema’s in de bouw en infrastructuur. Pieter Janssen, voorzitter van het opdrachtgeversforum en vertegenwoordiger vanuit de waterschappen: “Het is ons gezamenlijke doel om aanbestedingsprocessen efficiënter en effectiever te kunnen toepassen. En om beter in te kunnen spelen op actuele economische en geopolitieke uitdagingen. Zeker met het oog op de grote opgave die er ligt in de bouw en infra en de beperkte capaciteit waar we mee te maken hebben. Aanbestedingsprocedures moeten daarbij niet beknellend, maar juist ondersteunend werken, met niet alleen oog voor rechtmatigheid, maar óók voor doelgerichtheid”.

Grote uitdagingen in de bouw- en infrasector

De bouw- en instandhoudingsopgave in Nederland is groot, denk aan de vraag naar nieuwe woningen, de vervangings- en renovatieopgave en de groeiende vastgoedbehoefte van defensie. De bouw- en infrasector heeft last van schaarste aan mensen en middelen. Het meedoen aan aanbestedingen vraagt grote inspanningen, administratieve lasten en capaciteit van zowel overheden als marktpartijen. Marktpartijen zijn selectiever waar zij hun schaarse arbeidscapaciteit op inzetten. En opdrachtgevers gaan voor bouw- en infra opgaven steeds meer naar programmatisch werken en het in de markt zetten van portfolio’s in plaats van object voor object. Om deze uitdagingen het hoofd te bieden en om beter in te kunnen spelen op maatschappelijke veranderingen is er grote behoefte aan meer flexibiliteit en mogelijkheden voor langdurige samenwerkingsrelaties in het aanbestedingskader.

Slagkracht, toekomstgerichtheid en strategische autonomie

De voorstellen van het Opdrachtgeversforum hebben betrekking op het vergroten van:

• Slagkracht: meer flexibiliteit, vereenvoudiging en lastenverlichting zodat publieke opdrachtgevers en marktpartijen effectiever en efficiënter kunnen handelen en samenwerken;
• Toekomstgerichtheid: betere mogelijkheden en concrete stimulansen om duurzame oplossingen en innovaties te kunnen toepassen, evenals digitalisering;
• Strategische autonomie: meer mogelijkheden voor publieke opdrachtgevers om minder afhankelijk te worden van geopolitieke instabiliteit en zo bij kunnen dragen aan het versterken van de veiligheid en de marktpositie van Europa.

Roger Mol, Chief Procurement Officer Rijkswaterstaat: “RWS heeft net als veel provincies, waterschappen en gemeenten een enorme infra vernieuwingsopgave. Daar zetten wij nu al vol op in binnen de geldende regels, bijvoorbeeld met de samen met de markt ontwikkelde portfolio-aanpak. Wij hopen echter met onze inbreng bij te dragen aan meer ruimte in regelgeving om deze opgave nog effectiever, efficiënter en duurzamer te kunnen uitvoeren en de markt daar beter toe in staat te stellen”.

Marten Klein, directeur Ingenieursbureau & Lead Buyer Fysiek gemeente Amsterdam: ”Innovatie gaat vanzelfsprekend gepaard met onbekende ontwikkelingen. De huidige regels rond wezenlijke wijziging belemmeren de ontwikkeling en vooral de doorontwikkeling van innovaties. Het risico op een mogelijke heraanbestedingsplicht leidt ertoe dat zowel opdrachtgever als opdrachtnemer verstarren en de ontwikkeling stokt. Dit is niet goed voor de markt, de aanbesteder, de burger”.

Inzet Europees Parlement

De voorstellen van het Opdrachtgeversforum sluiten aan bij de resolutie die in oktober 2025 door het Europees Parlement is aangenomen. Die beoogt het inkoopkader te moderniseren van risicomijdende rechtmatigheid naar doelmatige, innovatieve en strategische publieke waarde creatie.

De huidige Europese aanbestedingsrichtlijnen stammen uit 2012 en gelden voor alle aanbestedingen van (semi)publieke instellingen in Nederland. Wijzigingen in de Europese aanbestedingsrichtlijnen kunnen leiden tot aanpassing van de Aanbestedingswet in Nederland.

Vervolg

Het Opdrachtgeversforum brengt zijn bijdrage ook in via de door de Europese Commissie uitgeschreven openbare consultatie. In de tweede helft van 2026 worden de eerste reacties en tekstvoorstellen voor herziening van de Europese aanbestedingsrichtlijnen verwacht vanuit de Europese Commissie. Het Opdrachtgeversforum blijft dit proces nauwgezet volgen en zal waar mogelijk voorstellen inbrengen.