Veel gestelde vragen over PFAS en bagger

aangepast op 23 januari 2020

 

Wat is bagger?
Bagger is het gezonken organisch materiaal (planten, dieren) dat op de bodem van een water ligt.

Wat is baggeren?
Baggeren is het verwijderen van bagger uit een plas, sloot of vaart.

Waarom baggert Delfland?
Voor een vlotte afvoer van hemelwater is het nodig dat de sloten, vaarten en kanalen in ons gebied op de juiste diepte zijn. Dat doen wij door middel van baggeren. Zo voorkomen wij wateroverlast.

Waar gaat de bagger heen?
Bagger bevat veel organische voedingsstoffen. Schone bagger wordt daarom vaak ter plekke gebruikt als grondverbeteraar op het land.

Aan de hand van de analyses wordt de bagger verdeeld in klasses. Er kunnen zware metalen, PAK, OCB’s, PCB’s of andere stoffen in de bagger zitten. Voor veel stoffen zijn door het Ministerie van I&W normen opgesteld. Bagger die niet direct op de kant verspreid kan worden, wordt afgevoerd naar gespecialiseerde locaties.

Waarom heeft Delfland tijdelijk niet meer gebaggerd?
Op meerdere plekken in ons land was er begin 2019 sprake van een vermoeden dat er stoffen in de bagger zaten die behoren tot de groep PFAS. Bij deze onwenselijke stoffen zonder norm geldt de zorgplicht. Dit houdt in dat de baggerspecie uit voorzorg niet werd verplaatst totdat er beleid was. Daarom hebben we de baggerwerkzaamheden vanaf 14 december 2018 opgeschort.

Waarom baggert Delfland nu weer wel?
Op basis van het tijdelijk handelingskader PFAS van het Ministerie van I&W, hebben wij het baggeren van onze belangrijkste watergangen weer opgestart. Het was niet mogelijk om alle geplande baggerwerkzaamheden voor 2019 uit te voeren.  De prioritaire watergangen hebben wij tijdig laten onderzoeken. Ook hebben we lokale afstemming gezocht met omgevingsdiensten en gemeenten om de mogelijkheden voor verwerking van de bagger te bekijken. Vandaar dat wij op 17 juli 2019 weer zijn gestart met baggeren.

Worden alle primaire watergangen weer volgens planning gebaggerd?
Door de tijdelijke baggerstop lopen we uit op de oorspronkelijke baggercyclus. De watergangen die het meest dringend aan de beurt waren, hebben we in 2019 wel kunnen baggeren. De overige sloten en vaarten zijn vanaf januari 2020 aan de beurt. De planning van de baggerwerkzaamheden is met 1 jaar opgeschoven. Door steeds voorrang te geven aan de watergangen die het meest urgent zijn, levert deze vertraging geen risico op voor de afvoer van het overtollige oppervlaktewater.

Moeten grondeigenaren langs secundaire watergangen ook weer baggeren?
Ja. Delfland heeft de bagger van de secundaire watergangen die gebaggerd moeten worden ook onderzocht op de aanwezigheid van PFAS. De gegevens zijn bekend, dus ook hier zijn de werkzaamheden weer hervat. Alle grondeigenaren die de plicht hebben om de watergang grenzend aan hun perceel te baggeren, krijgen hiervan persoonlijk bericht. Op slechts een locatie is PFAS aangetroffen, maar deze bagger moest toch al afgevoerd worden i.v.m. de aanwezigheid van andere verontreinigingen.

Wat is PFAS?
PFAS is een verzamelnaam en staat voor poly- en perfluoroalkylstoffen. Deze groep chemische stoffen is door mensen gemaakt en komt van nature niet voor in het milieu. PFAS kunnen een negatief effect hebben op milieu en gezondheid. Bekende voorbeelden van PFAS zijn PFOA perfluoro octanoic acid (perfluoroctaanzuur), PFOS perfluoroctaansulfonaten (perfluoroctaansulfonzuur) en GenX-stoffen. Deze stoffen zijn toxisch en worden toegepast in consumentenproducten als textiel, tapijt, leer en papier en in industriële producten zoals verf en blusschuim. Tijdens de productie, het gebruik en in de afvalfase kunnen de stoffen op verschillende manieren in de omgeving terechtkomen.

  

Voor vragen over PFAS en gezondheid kunt u contact opnemen met de regionale GGD of het RIVM.

 

De Unie van Waterschappen stelde deze 5 vragen met antwoorden op over baggeren en gevaarlijke stoffen:


Waarom baggeren de waterschappen?

Voor afvoer van een hevige regenbui of doorvoer van water tijdens droogte is het belangrijk dat de sloten, vaarten en kanalen op de juiste diepte zijn. Om daarvoor te zorgen, baggeren waterschappen. Baggeren is onderhoudswerk dat de waterschappen zo inplannen dat problemen worden voorkomen.

Dit onderhoud kan best een jaartje worden uitgesteld. Maar hoe langer het wordt uitgesteld, hoe groter de kans dat er bij extreem weer wateroverlast ontstaat. Of dat de waterkwaliteit slechter wordt. Bovendien is het vervelend dat de planningen die in overleg met de baggerbedrijven worden gemaakt moeten worden herzien. Dat kost de waterschappen en het bedrijfsleven extra geld.

Hoe voorkomen de waterschappen verspreiding van gevaarlijkje stoffen?
Uit voorzorg hebben de waterschappen baggerprojecten uitgesteld. Waterschappen hebben het helemaal stilleggen van projecten kunnen voorkomen door tijdig in te spelen op de onzekerheden rond PFAS en hun planningen aangepast. Voor PFAS-verbindingen zijn geen normwaarden voor grond en grondwater vastgesteld. Bij stoffen zonder norm, die mogelijk gevaarlijk zijn, geldt de zorgplicht. Dit houdt in dat op sommige plekken bagger uit voorzorg niet wordt verplaatst totdat er (tijdelijk) beleid is.

Hoe gaan de waterschappen om met gevaarlijke stoffen?
De Unie van Waterschappen heeft een goede lijn met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het ministerie zegt dat de laboratoria druk bezig zijn met versterking om de monitoringachterstand in te lopen. De wachttijden zijn inmiddels al korter geworden.

Daarnaast kijken het Rijk, de decentrale overheden en het bedrijfsleven kritisch naar de werking van de zorgplicht. Uitgangspunt is dat een onbekende stof een potentieel risico vormt, totdat het tegendeel is bewezen. Als zo’n stof wordt aangetroffen, wordt eerst onderzocht wat de risico’s zijn voor het milieu en de volksgezondheid. Pas dan mag de grond of bagger waar de stof in zit worden gebruikt.

Hierdoor wordt voorkomen dat potentieel gevaarlijke stoffen verder worden verspreid. Maar het zorgt er ook voor dat het grondverzet plotseling vastloopt als blijkt dat zo’n stof al op grote schaal in het milieu voorkomt. Waterschappen kunnen dus niet voorkomen dat er bagger met potentieel gevaarlijke stoffen erin vrijkomt. Maar ze kunnen dit wel op een verantwoorde manier verwerken.

Welke risico’s we bij het verwerken en hergebruiken acceptabel vinden, is een maatschappelijke discussie die waterschappen samen met andere overheden en maatschappelijke partners moeten voeren.

Wat betekent dit alles financieel voor de waterschappen?
Elk waterschap is ongeveer tussen de 100.000 en 200.000 euro meer kwijt aan analysekosten. Dat hebben ze er echter graag voor over omdat het de volksgezondheid ten goede komt.

Waar laten de waterschappen de bagger?
De afzetmogelijkheden voor bagger verschillen per gemeente. Vaak wordt bagger opgeslagen in zogenaamde diepe plassen. Het gaat hier om plassen die ooit zijn gegraven voor zandwinning. In landelijk gebied wordt bagger vaak langs de waterkant afgezet en kunnen de boeren het eventueel gebruiken voor hun landbewerking.