Vragen en antwoorden over droogte en watertekort

Lees hier de meest gestelde vragen over de droogte en het neerslagtekort.

Wat doet Delfland bij droogte?

Tijdens droogte houdt Delfland het waterpeil, de waterkwaliteit en de condities van de dijken nauwkeurig in de gaten.

Wanneer is er sprake van watertekort of droogte?

Bij zonnig weer en hoge temperaturen kan er veel vocht verdampen. In Nederland bouwt zich in de zomer een neerslagtekort op, dat wil zeggen dat de verdamping hoger is dan de neerslag. Aanvoer van water vanuit de grote rivieren is mogelijk.

Waarom voert Delfland in het begin van het voorjaar dijkcontroles uit?

In het begin van het voorjaar worden alle droogtegevoelige dijken gecontroleerd. Zo hebben we een goed beeld wat de actuele stand van zaken is en hoe de dijken in het veld erbij liggen.

Hoeveel kilometer dijk wordt er gecontroleerd?

In totaal wordt zo’n 200 kilometer droogtegevoelige dijken nagelopen. Dit is ongeveer een kwart van het totaal aan dijken die Delfland in beheer heeft.

Niet alle dijken zijn even droogtegevoelig. Bij de controles wordt hierop ingespeeld. De meest droogtegevoelige dijken worden als eerste gecontroleerd. Bij aanhoudende droogte worden ook de overige droogtegevoelige dijken gecontroleerd.

Gaan jullie controleren omdat er een gevaar van dijkdoorbraak is?

Nee, deze controles zijn preventief en behoren tot de normale beheertaken van het waterschap.

Waarom zijn de droogtegevoelige dijken niet al eerder aangepakt?

De ondergrond van de dijk bestaat vaak uit veen. Door het plegen van onderhoud worden de dijken minder droogtegevoelig en hoeft dan minder frequent geïnspecteerd te worden. Door de klei die erop komt, neemt het gewicht toe en is er minder risico op het wegschuiven van de dijk. Maar ondanks onderhoudswerkzaamheden blijven deze dijken droogtegevoelig. Dat kunnen we niet veranderen.

Wat als er schade aan de dijk wordt waargenomen tijdens de inspecties?

Waar nodig nemen we actie en repareren we de scheuren. Hierdoor wordt voorkomen dat er verdere schade kan ontstaan. Ondanks het dichten van de scheuren blijven deze dijken droogtegevoelig en houden we ze in de gaten.

Hebben die onderhoudswerkzaamheden aan de dijk afgelopen jaren dan wel nut gehad?  

De onderhoudswerkzaamheden hebben goed gewerkt, alleen bij een nieuwe droogteperiode ontstaan vaak nieuwe scheuren op dezelfde of andere plekken in de dijk. De uitgevoerde werkzaamheden geven de dijk extra sterkte waardoor de droogtescheuren minder invloed hebben op de stabiliteit. Door de verbeteringen in de afgelopen jaren hebben we de intensiteit van de inspectie kunnen verkleinen.

Is er geen andere manier om de droogtegevoelige dijken steviger te maken?

Op dit moment is het nog steeds het beste om de dijken met behulp van klei te verstevigen. Het maakt de dijken zwaarder waardoor de dijken bij uitdroging minder snel afschuiven.

Waar wordt tijdens de dijkinspecties naar gekeken?

Tijdens de inspecties wordt gelet op verzakkingen in de dijk, scheuren, lekkage en uitstulpingen.

Hoe registreert Delfland waar de zwakke plekken in de dijk zitten?

Via een app op de telefoon van de dijkinspecteur noteert Delfland alle zwakke plekken in de dijk. De exacte locatie en een foto van de scheur worden opgeslagen. Zo kunnen we de conditie van de dijk goed blijven monitoren.

Waarom zet Delfland geen luchtinspectie in?

Uit eerder onderzoek is gebleken dat inspecties met vliegtuigjes/drones niet voldoende detail geven. Scheuren, lekkage, etc. kunnen niet gedetecteerd worden.

Lopend en op zicht dijken inspecteren is op dit moment de beste methode. Het is wel een arbeidsintensieve manier.

Wie inspecteren de droogtegevoelige dijken?

Het inspecteren en onderhouden van de dijken is een taak van het waterschap. Delfland heeft eigen inspecteurs die dijken inspecteren. Op het moment dat alle droogtegevoelige dijken geïnspecteerd moeten worden lopen we met 75-100 mensen op de dijk. Bij extreme weersomstandigheden zoals storm of droogte kunnen we een beroep doen op een poule van 50 vrijwilligers dijkwachters. Deze dijkwachters zijn getraind en lopen samen met een inspecteur van Delfland op de dijk. Het inspecteren gaat altijd in tweetallen. Een persoon loopt op bovenop de dijk en de ander bij de teen, onderaan de dijk.

Welke maatregelen neemt Delfland om watertekort te voorkomen?

Het voorkomen van watertekort is niet te garanderen. Wel doet Delfland het nodige om het watersysteem voor te bereiden op watertekort. Dit gebeurt door tijdig water van buiten het gebied aan te voeren. Bovendien houdt Delfland bij de inrichting van het watersysteem rekening met voldoende doorstroming van het water. Over het algemeen kan er, ook tijdens langdurige droogte, voldoende water worden aangevoerd voor het op peil houden van het oppervlaktewater.

Hoe zorgt Delfland voor waterreserves in tijden van droogte?

Delfland kan water uit het Brielse Meer en water uit de Nieuwe Maas inlaten en vasthouden of vanuit het gebied van het Hoogheemraadschap van Rijnland aanvoeren. Door het watersysteem (sloten, vaarten en kanalen) vol te laten lopen houdt Delfland in droge periodes op het juiste waterpeil.

Toelichting: Waterschappen houden het hele jaar door het water op peil. Bij droogte kan het nodig zijn om de watersystemen aan te vullen met zoet water van goede kwaliteit. Daarom voert Delfland in droge perioden water aan uit het Brielse Meer. Een leiding van vier kilometer lengte, brengt vanuit het Brielse Meer zoet water naar het gemaal Westland in Hoek van Holland. Hier wordt het water via de verschillende vaarten en sloten verdeeld over het gebied. Is er meer water nodig, dan kan Delfland water aanvoeren vanuit het Hoogheemraadschap van Rijnland.

Bij aanhoudende droogte kan door de waterbeheerders water vanuit het Amsterdam-Rijnkanaal worden aangevoerd. De KWA (Kleinschalige Water Aanvoervoorzieningen) wordt dan in werking gesteld. Dit is een samenwerkingsverband tussen verschillende waterschappen in westelijk Nederland. Dit is gebeurd in 2018, en daarvoor in 2011). Meer hierover: download het achtergronddocument over de KWA.

Hoe wordt de mate van droogte weergegeven?

Droogte is meetbaar. De Meteogroep voorziet ons van data over neerslag en verdamping. Zodoende kunnen wij voor ons gehele gebied bepalen hoe droog het is, wij noemen dat het neerslagtekort. Feitelijk bepalen we dat zelfs voor ieder kadevak apart. We starten ieder jaar op 1 april met deze droogtemetingen.

Sinds 2016 passen wij een nieuwe index toe om de mate van droogte weer te geven. Dit is de SPEI-index. De SPEI is de verhouding van het actuele neerslagtekort ten opzichte van het langjarig gemiddelde. Onderzoek van de afgelopen jaren laat zien dat het ontstaan van droogtescheuren en het neerslagtekort niet eenduidig met elkaar vergeleken kunnen worden. Wanneer het neerslagtekort vergeleken wordt met het langjarig gemiddelde sluit dat beter aan op wat wij in de afgelopen jaren in het veld waarnemen. Door de overstap van neerslagtekort naar SPEI-index worden de inspecties doelgerichter en kunnen ze efficiënter worden ingezet.

Wat is de SPEI-index?

De afkorting SPEI is een internationale term: Standardized Precipitation and Evapotransporation Index. In het Nederlands is dat gestandaardiseerde index voor de neerslag en verdamping. De SPEI-index is een maat voor de afwijking van het actuele neerslagtekort ten opzicht van het langjarig gemiddelde.

Vragen en antwoorden veendijken

Wat is een veendijk?

Met een veendijk bedoelen we een dijk waarvan de ondergrond uit veen bestaat dan wel geheel of gedeeltelijk op een veenondergrond ligt. Deze dijken worden vaak aangetroffen in gebieden met polders en droogmakerijen. Veendijken zijn in principe droogtegevoelig.

Waarom is droogte een probleem voor veendijken?

Veen heeft de eigenschap bij langdurige droogte te krimpen en minder zwaar te worden. Daardoor kunnen zodanige scheuren en verzakkingen in de dijk ontstaan dat er zelfs een afschuiving of doorbraak kan optreden. Vanzelfsprekend doet Delfland er alles aan om dit te voorkomen.

We houden de dijken op hoogte door klei aan te brengen. Hierdoor zijn de dijken beter bestand tegen verzakkingen of afschuivingen.

Hoeveel kilometer veendijk is er in Delfland?

Er is zo’n 200 kilometer aan droogtegevoelige veendijken.

Waar liggen veendijken in Delfland?

Veendijken zijn hoofdzakelijk te vinden in de gemeenten Midden-Delfland, Lansingerland en Pijnacker-Nootdorp. Ze zijn in het laaggelegen deel van Nederland ontstaan bij inpoldering. Toen de polders werden drooggelegd, bleef langs de rand van de polder het veen over.

Wat doet Delfland om schade aan veendijken te voorkomen?

Delfland voert dagelijks onderhoud uit en regelmatig wordt groot onderhoud gepleegd. Indien nodig worden daarnaast aanvullend spoedeisende werkzaamheden gedaan. Dit kan zijn naar aanleiding van meldingen en of inspecties. Dit geldt bijvoorbeeld voor het repareren van lekkages en kleine verzakkingen. In extreem droge perioden voert Delfland gericht controles uit bij droogtegevoelige dijken

Welke kades worden geïnspecteerd?

Alle droogtegevoelige dijken worden geïnspecteerd. Die liggen vooral in de gemeenten Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp en Lansingerland.

Hoe vaak worden droogtegevoelige dijken geïnspecteerd?

De meest droogtegevoelige dijken worden in eerste instantie tweewekelijks geïnspecteerd. Bij aanhoudende droogte worden ook de overige droogtegevoelige dijken geïnspecteerd en wordt de inspectiefrequentie uiteindelijk verhoogd.

Welke maatregelen neemt Delfland bij schade aan een veendijk?

Bij droogte worden dijken die liggen op een veenbodem vaker geïnspecteerd. Delfland grijpt in als de dijk ontoelaatbare scheuren en verzakkingen vertoond, waarbij een reële kans is op een afschuiving van de dijk of zelfs een dijkdoorbraak. De droogtescheuren worden dan opgevuld met teelaarde of zanderige klei. Bij verzakking wordt de dijk versterkt.

Waarom worden (veen)dijken vaak handmatig gerepareerd?

Het lijkt misschien wat primitief een dijk repareren met behulp van een schep en een gieter, maar effectief is het wel. De scheuren die in de dijken worden aangetroffen zijn vaak kronkelig. Dan is het lastig ze machinaal uit te graven. Met een schep kan dit veel preciezer.

Het materieel waarmee de dijk wordt gerepareerd is afhankelijk van de bereikbaarheid van de locatie, de conditie van de dijk en de beschikbaarheid van materieel ter plaatse. Ook het nat maken van de teelaarde en klei gebeurt daarom op verschillende manieren: met een watertank als deze voor handen is. Als dit niet mogelijk is, wordt uit praktisch oogpunt gebruik gemaakt van een gieter met water uit de sloot of vaart.

Wat is het effect van regen op droge veendijken?

Eén regenbui is niet voldoende voor veendijken om na een langdurige periode van droogte weer volledig te herstellen. 'Uitgedroogd' veen neemt bij regen namelijk nauwelijks water op, zodat het gewicht van veen maar langzaam toeneemt. Er gaat wel maanden overheen voordat het veen weer verzadigd is met water en zijn oorspronkelijke gewicht weer terug heeft.

Uit onderzoek is gebleken dat het nathouden van veendijken niet bijdraagt aan het wel of niet scheuren ervan, dus de dijken met water besproeien heeft in ons gebied geen toegevoegde waarde.

Wat is het effect van hevige regen als de dijken droog zijn?

Als tijdens een droge periode hevige buien vallen, kunnen al bestaande scheuren in de dijken vollopen met water en groter worden, waardoor dijkmateriaal wegspoelt en de dijk kan afschuiven. Vandaar dat Delfland z.s.m. risicovolle scheuren dichtmaakt en zo nodig monitort.

Zijn er in het verleden problemen geweest in deze regio?

Ja, in 2003 en 2006 hebben we last gehad van droogte. Sinds 2006 beschikt Delfland dan ook over een droogteprotocol, waarin afspraken zijn opgenomen over de bewaking van de droogte. Het protocol is opgenomen in het calamiteitenbestrijdingsplan.

Hoe zit het met andere dijken?

Andere dijken zijn opgebouwd uit onder meer klei en zand. Deze grondsoorten blijven ook in droge toestand hun gewicht nagenoeg behouden, zodat ze voldoende stabiel blijven om het water tegen te houden.

Vragen en antwoorden over waterkwaliteit

Heeft een watertekort effect op de waterkwaliteit?

Ja, een tekort aan voldoende schoon water in sloten en vaarten kan invloed hebben op de waterkwaliteit. Het kan voorkomen dat er vanuit de omgeving of vanuit de bodem te veel voedingsstoffen in het water terecht komen. Of dat zout kwelwater vanuit de bodem omhoog komt. Door vers water van elders in te laten, spoelen we het water van slechtere kwaliteit weg. Dit schone water is normaal gesproken voldoende beschikbaar. Alleen bij extreme droogte kan er een tekort ontstaan. Dit komt niet vaak voor.

Wat is het probleem van droogte voor de waterkwaliteit?

Aanhoudende droogte heeft invloed op de kwaliteit van het water. Doordat de rivier de Rijn minder water aanvoert, stroomt bij vloed het zoute zeewater verder in de Nieuwe Waterweg dan normaal. Hierdoor neemt het zoutgehalte toe, dit heet verzilting. Een klein deel van dit verzilte water kan via de sluizen in het water van Delfland terechtkomen. Delfland meet daarom enkele keren per week het zoutgehalte in het water.

Kan er extra water worden aangevoerd om mijn tuin/sportveld te beregenen?

Momenteel heeft Delfland geen officieel onttrekkingsverbod vanuit het oppervlaktewater ingesteld. Maar, omdat het al zolang droog is vragen we iedereen om zuinig met water om te gaan. Daarnaast vragen wij om geen water uit de poldersloten te halen, maar als het echt niet anders kan, uit de grotere vaarten en kanalen (de boezem). De poldersloten kunnen namelijk droogvallen. Er is niet genoeg water om het water in deze kleine slootjes altijd op peil te houden.

De waterkwaliteit is slecht en de sloot stinkt. Kan Delfland hier iets aan doen?

Omdat het zeer droog is en we te maken hebben met een tekort aan water, kunnen wij het watersysteem niet doorspoelen. We houden de situatie uiteraard nauwlettend in de gaten. 

Vraag: Wat is 10 + 4 ?
Je antwoord:
Vraag: Wat is 10 + 4 ?
Je antwoord: