Bergboezem Berkel
Wat is Bergboezem Berkel en waar ligt het?
Een bergboezem is een graslandgebied, dat zo is ingericht dat het bij extreme neerslag onder water gezet kan worden. Bergboezem Berkel is zo'n gebied en ligt langs de Bovenvaart bij de Berkelsche Zweth, tussen de Oude Leede en de kern Berkel en Rodenrijs in de gemeente Lansingerland. De Bergboezem in polder Berkel is een graspolder van zo'n honderd hectare en wordt nu gebruikt als waterberging.
Waar gaat het over? 
De Randstad wordt steeds verder volgebouwd. Meer beton ten koste van agrarisch landschap. Bij hevige regenbuien binnen een korte periode kan niet al het regenwater meer wegstromen in de grond, want steeds meer grond is verhard. Ook kan er door de bebouwing onvoldoende regenwater worden afgevoerd via bestaande sloten en vaarten. De neerslag is als gevolg van klimaatverandering de afgelopen jaren toegenomen. Er valt meer regen in kortere tijd.
Het risico op overstroming is in het gebied polder Berkel vrij groot, omdat dit het laagst gelegen gebied in Delfland is. Omdat de polder ver weg ligt van de zee en de rivier moet het overtollige water de grootste afstand afleggen binnen Delfland naar de Nieuwe Waterweg of de Noordzee. Om toch droge voeten te kunnen houden in het gebied, nu en in de toekomst, is het nodig om maatregelen te treffen. Maatregelen als meer ruimte voor water in woonwijken en bergboezems, meer afvoercapaciteit in sloten en gemalen en de bouw van meer gemalen. Niets doen is geen optie meer. Door ruimte voor water te claimen, blijft het gebied in de toekomst niet alleen veilig, maar ook leefbaar.
Wat gaat Delfland doen in Bergboezem Berkel?
Over de maatregelen die er moeten komen, wordt al enkele jaren door meerdere partijen goed nagedacht. Aan de ene kant willen de gemeente en Delfland de veiligheid van de mensen in het gebied waarborgen, en aan de andere kant is er de wens het gebied waar mogelijk in tact te houden. Bij het ontwerpen van de nieuwe inrichting is zoveel mogelijk rekening gehouden met de cultuurhistorische waarden, het uitzicht, het polderlandschap, mogelijkheden voor recreatie, een verbindingszone waar dieren zich van het ene naar het andere gebied kunnen verplaatsen en het behoud van flora en fauna.
- Er wordt een nieuw gemaal gebouwd, het gemaal Bergboezem Berkel. Dit gemaal pompt water uit de waterberging.
- De waterberging wordt in capaciteit verdubbeld, zodat er veel meer water in opgeslagen kan worden. Omdat de waterberging (ook) bij calamiteiten kan worden ingezet, noemen we dit een calamiteitenberging. Naar verwachting wordt de calamiteitenberging eens in de tien tot vijftig jaar ingezet. De calamiteitenberging wordt ingezet als de poldergemalen door hevige regenbuien het water in het gebied niet meer kunnen afvoeren naar de grote watergangen.
- Er wordt een doorvoerwatergang (bypass) aangelegd. Deze voert straks bij hevige neerslag extra water af naar het nieuwe gemaal Bergboezem Berkel.
- De kades en dijken in Bergboezem Berkel worden verstevigd.
- Er worden twee waterpartijen aangelegd in een natuurgebied.
- Er worden fiets- en wandelpaden door het gebied aangelegd, die een verbinding vormen met het Groene Hart.
- Het nieuwe terrein is geschikt voor weidevogels, die daar voedsel kunnen zoeken en kunnen broeden.
- Er komen koeien in het grasland. Dit zijn oer-Hollandse koeien die in nat/vochtig grasland kunnen staan.
Dit zijn maatregelen om het waterbeheer in deze polder weer op orde te brengen. Een complexe uitdaging, die heeft geleid tot een integraal ontwerp, waarbij het polderlandschap en grasland een belangrijke plaats innemen. Bij Aanleiding en aanpak kunt u meer informatie vinden over dit project. Meer projecten in polder Berkel kunt u vinden in het digitale projectenoverzicht.
Hoe komt Bergboezem Berkel er straks uit te zien?
Welke partijen zijn betrokken bij het project Bergboezem Berkel?
Bergboezem Berkel maakt deel uit van het provinciale project Groenblauwe Slinger, deelgebied Groenzoom-Bergboezem. Delfland heeft het inrichtingsplan van Bergboezem Berkel opgesteld in nauwe samenwerking met de provincie Zuid-Holland, de gemeente Lansingerland, de gemeente Pijnacker-Nootdorp, Dienst Landelijk Gebied en Staatsbosbeheer. Daarnaast zijn de inrichtingsplannen diverse malen toegelicht in de klankbordgroep Groenzone-Bergboezem en op diverse informatieavonden. Kijk ook bij De handtekening eronder en Veelgestelde vragen.
Wie is er verantwoordelijk voor de uitvoering?
De uitvoeringsorganisatie Groenzoom (voorheen Groenzone) is opdrachtgever van het project Groenzoom. Delfland is in opdracht van de uitvoeringsorganisatie Groenzoom verantwoordelijk voor de inrichting van de Bergboezem, voor de kadeverbetering en aanleg van een waterberging en gemaal. Als het project gereed is, dan wordt de verantwoordelijkheid voor het beheer en onderhoud overgedragen aan Staatsbosbeheer. Het waterbeheer blijft de verantwoordelijkheid van Delfland. Kijk op http://degroenzoom.nl voor meer informatie over de Groenzoom.
In welk stadium zit het project?
De stuurgroep Groenzoom heeft in oktober 2004 het globale inrichtingsplan Masterplan Groenzone vastgesteld. Het definitieve ontwerp van de Bergboezem Berkel is vastgesteld op 31 januari 2008. De meeste vergunningen, die nodig zijn voor de uitvoering van het project zijn inmiddels verleend. Tegen enkele van deze vergunningen zijn bezwaren of beroepen ingediend. Het bestemmingsplan en de flora- en fauna-ontheffing zijn in 2010 definitief vastgesteld door de Raad van State. Na het vergunningentraject kan in 2011 worden begonnen met de Europese aanbesteding en gunning van de werkzaamheden. De uitvoering is gepland vanaf 2012. Deze planning is afhankelijk van de voortgang van grondverwerving en juridische procedures.
Kosten van het project
De projectkosten voor de inrichting van de Bergboezem Berkel bedragen twintig miljoen euro.
